 | |
Verna areal
Til saman er det 141 verna naturområde i Sogn og Fjordane. Av desse er 4 nasjonalparkar, 122 naturreservat, 10 landskapsvernområde og 5 område med fuglelivsfreding. Naturvernområda i fylket utgjer totalt 4079 km2 landareal og 195 km2 sjøareal. Les meir om verna areal i Miljøstatus.
Verna areal i Sogn og Fjordane
Det verna landarealet utgjer ca 21,9 % av Sogn og Fjordane, medan 4,2 % av sjøarealet innanfor grunnlinja i fylket er verna i dag. Sjølv om fylket er blant dei som prosentvis har mykje verna areal i landet, er det berre ein svært liten del av dei produktive låglandsområda som er verna. Nesten 90 % av det verna landarealet i fylket ligg høgare enn 800 meter over havet, og ein vesentleg del av den verna naturen er is og snø.
For å sikre dei verna naturverdiane, blir det utarbeidd forskrifter for dei enkelte verneområda. Dette er verktøyet til dei som har ansvaret for forvaltinga av områda. Nasjonalparkane blir forvalta av fylkesmannen. For andre typar verneområde kan kommunane overta forvaltingsmynde, men det har til no vore lita interesse for dette. Av det samla landarealet i Sogn og Fjordane på 18 611 km2, er 21,9 % verna.
Nasjonalpark: Større område som er urørte eller lite rørte av inngrep, eigenarta eller særs vakre, og som blir oppfatta som ein viktig del av vår felles naturarv. Les meir om nasjonalparkar på Miljøstatus.
Landskapsvernområde: Eigenarta eller vakre natur- eller kulturlandskap, der landskapsbiletet er eit sentralt verneføremål. Landskapsvernområda er gjerne mindre enn nasjonalparkane, og spor etter menneskeleg påverknad ofte tydelegare. Det ofte er ønskjeleg å ta vare på historiske dimensjonar i landskapet. Les meir om landskapsvernområde på Miljøstatus.
Naturreservat: Naturreservat er ei verneform som blir brukt for område som har urørt eller tilnærma urørt natur, og som er levestad for spesielle artar eller representerer ein spesiell naturtype. Dei er som regel av verdi for forsking og undervisning. Verneforskriftene er jamt over strengare enn for nasjonalparkar og landskapsvernområde. Les meir om naturreservat på Miljøstatus.
Naturminne: Geologiske, botaniske eller zoologiske førekomstar kan få status som naturminne ut frå vitskapleg eller historisk interesse. Dette har som regel vore små, avgrensa lokalitetar eller enkeltførekomstar, typisk er særmerkte tre. Arbeidet med naturvern i Norge begynte i stor grad med vern av slike enkeltobjekt, men naturminne er ei verneform som i liten grad blir brukt i dag. Les meir om naturninne på Miljøstatus.
Fuglefredningsområde: Fuglefredingsområde er ein form for biotopvern; eit samleomgrep som inneber vern av leveområde for dyre- og/eller planteliv, og brukast gjerne i staden for naturreservat i område som fyller viktige funksjonar, men ikkje er urørt nok til å oppfylle krava som blir stilt til eit naturreservat. Les meur om fuglefredningsområde på Miljøstatus.
Vestnorsk fjordlandskap: Geirangerfjorden og Nærøyfjorden vart innskrive på Unesco si verdsarvliste 14. juli 2005 som det første naturarvområdet i Noreg. Verdsarvlista til UNESCO (World Heritage List) representerer det fremste i verda av kultur- og naturverdiar. Les meir om Vestnorsk fjordlandskap ¨på Miljøstatus.
Sogn og Fjordane er det fylket det vert felt mest hjort. Det vart, i 2011, felt 10 800 hjortar i Sogn og Fjordane av totalt 36 800 i Noreg. Det er nesten 1000 færre enn rekordåret 2010. Hjortemerkeprosjektet i Sunnfjord og Sogn viser at gjennomsnittleg leveområde for ein hjort i Sogn og Fjordane er over 75 km2. Sett-hjort-indeksane viser ikkje noko eintydig trend med omsyn til bestandsutviklinga i fylket under eitt, sjå t.d. figur nedanfor som viser utviklinga av sett-hjort per jegerdag.
6 500 ryper vart felt i Sogn og Fjordane, i jaktsesongen 2010/2011, av ca. 230 000 på landsbasis. Det var ca. 7 000 jegerar, busette i Sogn og Fjordane, som utøvde jakt i sesongen 2010/2011. Det var 4.900 og 1160 som jakta høvesvis hjort og ryper. Overvakingsprogrammet for hjortevilt har avdekka at slaktevektene for hjort er redusert med mellom 10 og 18 % i Sogn og Fjordane dei siste 20 åra.
Friluftsliv
Det er ca. 4700 km2 friluftsområde med nasjonal verdi (mykje knytt til verneområde) og ca. 2100 km2 med regional verdi, i Sogn og Fjordane. Dette følgjer av FRIDA-registreringane, men dei har i hovudsak ikkje vore oppdatert sidan 1980-talet og ein kan rekne med at ei nyregistrering vil gje monalege endringar. Les meir om friluftsliv på Miljøstatus. Les meir om Staleg sikra friluftsområde på Miljøstatus.
Relevante lenkjer:
Forskrifter om verneområder
Miljøstatus i Sogn og Fjordane
DN: Nasjonalparker
DN: Naturbase
DN: Marin verneplan
DN: Verneområder
NINA: Naturfaglig evaluering av norske verneområder (PDF)
SSB: Vernet natur
www.ssb.no/jakt_fiske/
www.hjortevilt.no/Hjort
NIVA rapport hjortevilt 1991 - 2011
Sogn og Fjordane fylkeskommune hjort